Download PDF

Bhaja Govindam

The Bhaja Govindam - Adi Shankaracharya's famous hymn (also called Moha Mudgara) urging the seeker to worship Govinda and give up vain attachment.

भज गोविन्दं भज गोविन्दं
गोविन्दं भज मूढमते।
सम्प्राप्ते सन्निहिते काले
नहि नहि रक्षति डुकृञ्करणे॥१॥

मूढ जहीहि धनागमतृष्णां
कुरु सद्बुद्धिं मनसि वितृष्णाम्।
यल्लभसे निजकर्मोपात्तं
वित्तं तेन विनोदय चित्तम्॥२॥

नारीस्तनभरनाभीदेशं
दृष्ट्वा मा गा मोहावेशम्।
एतन्मांसवसादिविकारं
मनसि विचिन्तय वारं वारम्॥३॥

नलिनीदलगतजलमतितरलं
तद्वज्जीवितमतिशयचपलम्।
विद्धि व्याध्यभिमानग्रस्तं
लोकं शोकहतं च समस्तम्॥४॥

यावद्वित्तोपार्जनसक्तस्
तावन्निजपरिवारो रक्तः।
पश्चाज्जीवति जर्जरदेहे
वार्तां कोऽपि न पृच्छति गेहे॥५॥

यावत्पवनो निवसति देहे
तावत्पृच्छति कुशलं गेहे।
गतवति वायौ देहापाये
भार्या बिभ्यति तस्मिन्काये॥६॥

बालस्तावत्क्रीडासक्तस्
तरुणस्तावत्तरुणीसक्तः।
वृद्धस्तावच्चिन्तासक्तः
परे ब्रह्मणि कोऽपि न सक्तः॥७॥

का ते कान्ता कस्ते पुत्रः
संसारोऽयमतीव विचित्रः।
कस्य त्वं कः कुत आयातस्
तत्त्वं चिन्तय तदिह भ्रातः॥८॥

सत्सङ्गत्वे निस्सङ्गत्वं
निस्सङ्गत्वे निर्मोहत्वम्।
निर्मोहत्वे निश्चलतत्त्वं
निश्चलतत्त्वे जीवन्मुक्तिः॥९॥

वयसि गते कः कामविकारः
शुष्के नीरे कः कासारः।
क्षीणे वित्ते कः परिवारो
ज्ञाते तत्त्वे कः संसारः॥१०॥

मा कुरु धनजनयौवनगर्वं
हरति निमेषात्कालः सर्वम्।
मायामयमिदमखिलं हित्वा
ब्रह्मपदं त्वं प्रविश विदित्वा॥११॥

दिनयामिन्यौ सायं प्रातः
शिशिरवसन्तौ पुनरायातः।
कालः क्रीडति गच्छत्यायुस्
तदपि न मुञ्चत्याशावायुः॥१२॥

का ते कान्ता धनगतचिन्ता
वातुल किं तव नास्ति नियन्ता।
त्रिजगति सज्जनसङ्गतिरेका
भवति भवार्णवतरणे नौका॥१३॥

जटिलो मुण्डी लुञ्छितकेशः
काषायाम्बरबहुकृतवेषः।
पश्यन्नपि च न पश्यति मूढो
ह्युदरनिमित्तं बहुकृतवेषः॥१४॥

अङ्गं गलितं पलितं मुण्डं
दशनविहीनं जातं तुण्डम्।
वृद्धो याति गृहीत्वा दण्डं
तदपि न मुञ्चत्याशापिण्डम्॥१५॥

अग्रे वह्निः पृष्ठे भानू
रात्रौ चुबुकसमर्पितजानुः।
करतलभिक्षस्तरुतलवासस्
तदपि न मुञ्चत्याशापाशः॥१६॥

कुरुते गङ्गासागरगमनं
व्रतपरिपालनमथवा दानम्।
ज्ञानविहीनः सर्वमतेन
मुक्तिं न भजति जन्मशतेन॥१७॥

सुरमन्दिरतरुमूलनिवासः
शय्या भूतलमजिनं वासः।
सर्वपरिग्रहभोगत्यागः
कस्य सुखं न करोति विरागः॥१८॥

योगरतो वा भोगरतो वा
सङ्गरतो वा सङ्गविहीनः।
यस्य ब्रह्मणि रमते चित्तं
नन्दति नन्दति नन्दत्येव॥१९॥

भगवद्गीता किञ्चिदधीता
गङ्गाजललवकणिकापीता।
सकृदपि येन मुरारिसमर्चा
क्रियते तस्य यमेन न चर्चा॥२०॥

पुनरपि जननं पुनरपि मरणं
पुनरपि जननीजठरे शयनम्।
इह संसारे बहुदुस्तारे
कृपयापारे पाहि मुरारे॥२१॥

रथ्याचर्पटविरचितकन्थः
पुण्यापुण्यविवर्जितपन्थः।
योगी योगनियोजितचित्तो
रमते बालोन्मत्तवदेव॥२२॥

कस्त्वं कोऽहं कुत आयातः
का मे जननी को मे तातः।
इति परिभावय सर्वमसारं
विश्वं त्यक्त्वा स्वप्नविचारम्॥२३॥

त्वयि मयि चान्यत्रैको विष्णुर्
व्यर्थं कुप्यसि मय्यसहिष्णुः।
भव समचित्तः सर्वत्र त्वं
वाञ्छस्यचिराद्यदि विष्णुत्वम्॥२४॥

शत्रौ मित्रे पुत्रे बन्धौ
मा कुरु यत्नं विग्रहसन्धौ।
सर्वस्मिन्नपि पश्यात्मानं
सर्वत्रोत्सृज भेदाज्ञानम्॥२५॥

कामं क्रोधं लोभं मोहं
त्यक्त्वात्मानं भावय कोऽहम्।
आत्मज्ञानविहीना मूढास्
ते पच्यन्ते नरकनिगूढाः॥२६॥

गेयं गीतानामसहस्रं
ध्येयं श्रीपतिरूपमजस्रम्।
नेयं सज्जनसङ्गे चित्तं
देयं दीनजनाय च वित्तम्॥२७॥

सुखतः क्रियते रामाभोगः
पश्चाद्धन्त शरीरे रोगः।
यद्यपि लोके मरणं शरणं
तदपि न मुञ्चति पापाचरणम्॥२८॥

अर्थमनर्थं भावय नित्यं
नास्ति ततः सुखलेशः सत्यम्।
पुत्रादपि धनभाजां भीतिः
सर्वत्रैषा विहिता रीतिः॥२९॥

प्राणायामं प्रत्याहारं
नित्यानित्यविवेकविचारम्।
जाप्यसमेतसमाधिविधानं
कुर्ववधानं महदवधानम्॥३०॥

गुरुचरणाम्बुजनिर्भरभक्तः
संसारादचिराद्भव मुक्तः।
सेन्द्रियमानसनियमादेवं
द्रक्ष्यसि निजहृदयस्थं देवम्॥३१॥

भज गोविन्दं भज गोविन्दं
गोविन्दं भज मूढमते।
नामस्मरणादन्यमुपायं
नहि पश्यामो भवतरणे॥३२॥

bhaja govindam bhaja govindam
govindam bhaja mudhamate।
samprapte sannihite kale
nahi nahi rakshati dukrinkarane॥1॥

mudha jahihi dhanagamatrishnam
kuru sadbuddhim manasi vitrishnam।
yallabhase nijakarmopattam
vittam tena vinodaya chittam॥2॥

naristanabharanabhidesham
drishtva ma ga mohavesham।
etanmamsavasadivikaram
manasi vichintaya varam varam॥3॥

nalinidalagatajalamatitaralam
tadvajjivitamatishayachapalam।
viddhi vyadhyabhimanagrastam
lokam shokahatam cha samastam॥4॥

yavadvittoparjanasaktas
tavannijaparivaro raktah।
pashchajjivati jarjaradehe
vartam ko'pi na prichchhati gehe॥5॥

yavatpavano nivasati dehe
tavatprichchhati kushalam gehe।
gatavati vayau dehapaye
bharya bibhyati tasminkaye॥6॥

balastavatkridasaktas
tarunastavattarunisaktah।
vriddhastavachchintasaktah
pare brahmani ko'pi na saktah॥7॥

ka te kanta kaste putrah
samsaro'yamativa vichitrah।
kasya tvam kah kuta ayatas
tattvam chintaya tadiha bhratah॥8॥

satsangatve nissangatvam
nissangatve nirmohatvam।
nirmohatve nishchalatattvam
nishchalatattve jivanmuktih॥9॥

vayasi gate kah kamavikarah
shushke nire kah kasarah।
kshine vitte kah parivaro
jnate tattve kah samsarah॥10॥

ma kuru dhanajanayauvanagarvam
harati nimeshatkalah sarvam।
mayamayamidamakhilam hitva
brahmapadam tvam pravisha viditva॥11॥

dinayaminyau sayam pratah
shishiravasantau punarayatah।
kalah kridati gachchhatyayus
tadapi na munchatyashavayuh॥12॥

ka te kanta dhanagatachinta
vatula kim tava nasti niyanta।
trijagati sajjanasangatireka
bhavati bhavarnavatarane nauka॥13॥

jatilo mundi lunchhitakeshah
kashayambarabahukritaveshah।
pashyannapi cha na pashyati mudho
hyudaranimittam bahukritaveshah॥14॥

angam galitam palitam mundam
dashanavihinam jatam tundam।
vriddho yati grihitva dandam
tadapi na munchatyashapindam॥15॥

agre vahnih prishthe bhanu
ratrau chubukasamarpitajanuh।
karatalabhikshastarutalavasas
tadapi na munchatyashapashah॥16॥

kurute gangasagaragamanam
vrataparipalanamathava danam।
jnanavihinah sarvamatena
muktim na bhajati janmashatena॥17॥

suramandiratarumulanivasah
shayya bhutalamajinam vasah।
sarvaparigrahabhogatyagah
kasya sukham na karoti viragah॥18॥

yogarato va bhogarato va
sangarato va sangavihinah।
yasya brahmani ramate chittam
nandati nandati nandatyeva॥19॥

bhagavadgita kinchidadhita
gangajalalavakanikapita।
sakridapi yena murarisamarcha
kriyate tasya yamena na charcha॥20॥

punarapi jananam punarapi maranam
punarapi jananijathare shayanam।
iha samsare bahudustare
kripayapare pahi murare॥21॥

rathyacharpatavirachitakanthah
punyapunyavivarjitapanthah।
yogi yoganiyojitachitto
ramate balonmattavadeva॥22॥

kastvam ko'ham kuta ayatah
ka me janani ko me tatah।
iti paribhavaya sarvamasaram
vishvam tyaktva svapnavicharam॥23॥

tvayi mayi chanyatraiko vishnur
vyartham kupyasi mayyasahishnuh।
bhava samachittah sarvatra tvam
vanchhasyachiradyadi vishnutvam॥24॥

shatrau mitre putre bandhau
ma kuru yatnam vigrahasandhau।
sarvasminnapi pashyatmanam
sarvatrotsrija bhedajnanam॥25॥

kamam krodham lobham moham
tyaktvatmanam bhavaya ko'ham।
atmajnanavihina mudhas
te pachyante narakanigudhah॥26॥

geyam gitanamasahasram
dhyeyam shripatirupamajasram।
neyam sajjanasange chittam
deyam dinajanaya cha vittam॥27॥

sukhatah kriyate ramabhogah
pashchaddhanta sharire rogah।
yadyapi loke maranam sharanam
tadapi na munchati papacharanam॥28॥

arthamanartham bhavaya nityam
nasti tatah sukhaleshah satyam।
putradapi dhanabhajam bhitih
sarvatraisha vihita ritih॥29॥

pranayamam pratyaharam
nityanityavivekavicharam।
japyasametasamadhividhanam
kurvavadhanam mahadavadhanam॥30॥

gurucharanambujanirbharabhaktah
samsaradachiradbhava muktah।
sendriyamanasaniyamadevam
drakshyasi nijahridayastham devam॥31॥

bhaja govindam bhaja govindam
govindam bhaja mudhamate।
namasmaranadanyamupayam
nahi pashyamo bhavatarane॥32॥

Frequently asked questions about Bhaja Govindam

What is Bhaja Govindam about?

Impermanence, bluntly stated. Adi Shankaracharya's verses ask what the wealth, the body, the family and the learning amount to at the end, and answer each time: worship Govinda, foolish mind, worship Govinda. It is also called the Moha Mudgara, the hammer for delusion.

Why is it called a hammer?

Because it does not console. The verses name old age, the failing body, the family's interest in the property rather than the person - and the tradition kept the title because the intention is to break an illusion rather than soothe it.

Who composed all of it?

Tradition holds that Shankara composed the opening verses and his disciples added one each, with him closing it - which is why the collection runs to thirty-one and why the voices differ slightly in tone.

When is it recited?

There is no fixed day. It is recited or sung as a reflection - many keep it for the morning, and it is commonly sung at satsangs and at gatherings after a death, where its plainness is welcome.

Is it a hopeless hymn?

No, it is a redirecting one. Every verse that strips something away ends by pointing at Govinda, so what it removes is the reliance, not the hope. Devotees find it steadying rather than bleak. This page is the stotra; the forty-verse hymn is the Krishna Chalisa, and the lamp-song is Om Jai Jagdish Hare.

About the Bhaja Govindam

The Bhaja Govindam - Adi Shankaracharya's famous hymn (also called Moha Mudgara) urging the seeker to worship Govinda and give up vain attachment.

Meaning

With the refrain "Bhaja Govindam", Shankara reminds the foolish mind that grammar and wealth will not save it at death - only devotion to Govinda leads to liberation.

Benefits

Recited for detachment, discrimination (viveka) and devotion; a guide to spiritual life that turns the mind from worldly illusion toward God.

The Bhaja Govindam above is given in both Devanagari (Sanskrit) and Roman transliteration so you can read it in whichever script you are comfortable with - switch between the two using the buttons above, share the link, or download a PDF.

A stotram is a longer Sanskrit hymn of praise, not a forty-verse chalisa and not the lamp-song of an aarti. Browse every stotra on the Stotram index. For japa of a short formula use a mantra. The steps of worship around the recitation are in Puja Vidhi.