The Shiva Mahimna Stotram — the celebrated hymn by the gandharva Pushpadanta praising the boundless glory (mahimna) of Lord Shiva.
महिम्नः पारं ते परमविदुषो यद्यसदृशी
स्तुतिर्ब्रह्मादीनामपि तदवसन्नास्त्वयि गिरः।
अथावाच्यः सर्वः स्वमतिपरिणामावधि गृणन्
ममाप्येष स्तोत्रे हर निरपवादः परिकरः॥१॥
अतीतः पन्थानं तव च महिमा वाङ्मनसयोः
अतद्व्यावृत्त्या यं चकितमभिधत्ते श्रुतिरपि।
स कस्य स्तोतव्यः कतिविधगुणः कस्य विषयः
पदे त्वर्वाचीने पतति न मनः कस्य न वचः॥२॥
मधुस्फीता वाचः परममृतं निर्मितवतः
तव ब्रह्मन् किं वागपि सुरगुरोर्विस्मयपदम्।
मम त्वेतां वाणीं गुणकथनपुण्येन भवतः
पुनामीत्यर्थेऽस्मिन् पुरमथन बुद्धिर्व्यवसिता॥३॥
तवैश्वर्यं यत्तज्जगदुदयरक्षाप्रलयकृत्
त्रयीवस्तु व्यस्तं तिसृषु गुणभिन्नासु तनुषु।
अभव्यानामस्मिन् वरद रमणीयामरमणीं
विहन्तुं व्याक्रोशीं विदधत इहैके जडधियः॥४॥
किमीहः किंकायः स खलु किमुपायस्त्रिभुवनं
किमाधारो धाता सृजति किमुपादान इति च।
अतर्क्यैश्वर्ये त्वय्यनवसरदुःस्थो हतधियः
कुतर्कोऽयं कांश्चित् मुखरयति मोहाय जगतः॥५॥
अजन्मानो लोकाः किमवयववन्तोऽपि जगताम्
अधिष्ठातारं किं भवविधिरनादृत्य भवति।
अनीशो वा कुर्याद् भुवनजनने कः परिकरो
यतो मन्दास्त्वां प्रत्यमरवर संशेरत इमे॥६॥
त्रयी सांख्यं योगः पशुपतिमतं वैष्णवमिति
प्रभिन्ने प्रस्थाने परमिदमदः पथ्यमिति च।
रुचीनां वैचित्र्यादृजुकुटिलनानापथजुषां
नृणामेको गम्यस्त्वमसि पयसामर्णव इव॥७॥
महोक्षः खट्वाङ्गं परशुरजिनं भस्म फणिनः
कपालं चेतीयत्तव वरद तन्त्रोपकरणम्।
सुरास्तां तामृद्धिं दधति तु भवद्भ्रूप्रणिहितां
न हि स्वात्मारामं विषयमृगतृष्णा भ्रमयति॥८॥
ध्रुवं कश्चित् सर्वं सकलमपरस्त्वध्रुवमिदं
परो ध्रौव्याध्रौव्ये जगति गदति व्यस्तविषये।
समस्तेऽप्येतस्मिन् पुरमथन तैर्विस्मित इव
स्तुवन् जिह्रेमि त्वां न खलु ननु धृष्टा मुखरता॥९॥
तवैश्वर्यं यत्नाद्यदुपरि विरिञ्चो हरिरधः
परिच्छेत्तुं यातावनलमनलस्कन्धवपुषः।
ततो भक्तिश्रद्धाभरगुरुगृणद्भ्यां गिरिश यत्
स्वयं तस्थे ताभ्यां तव किमनुवृत्तिर्न फलति॥१०॥
अयत्नादासाद्य त्रिभुवनमवैरव्यतिकरं
दशास्यो यद्बाहूनभृत रणकण्डूपरवशान्।
शिरःपद्मश्रेणीरचितचरणाम्भोरुहबलेः
स्थिरायास्त्वद्भक्तेस्त्रिपुरहर विस्फूर्जितमिदम्॥११॥
अमुष्य त्वत्सेवासमधिगतसारं भुजवनं
बलात् कैलासेऽपि त्वदधिवसतौ विक्रमयतः।
अलभ्या पातालेऽप्यलसचलिताङ्गुष्ठशिरसि
प्रतिष्ठा त्वय्यासीद् ध्रुवमुपचितो मुह्यति खलः॥१२॥
यदृद्धिं सुत्राम्णो वरद परमोच्चैरपि सतीं
अधश्चक्रे बाणः परिजनविधेयत्रिभुवनः।
न तच्चित्रं तस्मिन् वरिवसितरि त्वच्चरणयोः
न कस्या उन्नत्यै भवति शिरसस्त्वय्यवनतिः॥१३॥
अकाण्डब्रह्माण्डक्षयचकितदेवासुरकृपा
विधेयस्यासीद् यस्त्रिनयन विषं संहृतवतः।
स कल्माषः कण्ठे तव न कुरुते न श्रियमहो
विकारोऽपि श्लाघ्यो भुवनभयभङ्गव्यसनिनः॥१४॥
असिद्धार्था नैव क्वचिदपि सदेवासुरनरे
निवर्तन्ते नित्यं जगति जयिनो यस्य विशिखाः।
स पश्यन्नीश त्वामितरसुरसाधारणमभूत्
स्मरः स्मर्तव्यात्मा न हि वशिषु पथ्यः परिभवः॥१५॥
मही पादाघाताद् व्रजति सहसा संशयपदं
पदं विष्णोर्भ्राम्यद् भुजपरिघरुग्णग्रहगणम्।
मुहुर्द्यौर्दौस्थ्यं यात्यनिभृतजटाताडिततटा
जगद्रक्षायै त्वं नटसि ननु वामैव विभुता॥१६॥
वियद्व्यापी तारागणगुणितफेनोद्गमरुचिः
प्रवाहो वारां यः पृषतलघुदृष्टः शिरसि ते।
जगद्द्वीपाकारं जलधिवलयं तेन कृतमिति
अनेनैवोन्नेयं धृतमहिम दिव्यं तव वपुः॥१७॥
रथः क्षोणी यन्ता शतधृतिरगेन्द्रो धनुरथो
रथाङ्गे चन्द्रार्कौ रथचरणपाणिः शर इति।
दिधक्षोस्ते कोऽयं त्रिपुरतृणमाडम्बरविधिः
विधेयैः क्रीडन्त्यो न खलु परतन्त्राः प्रभुधियः॥१८॥
हरिस्ते साहस्रं कमलबलिमाधाय पदयोः
यदेकोने तस्मिन् निजमुदहरन्नेत्रकमलम्।
गतो भक्त्युद्रेकः परिणतिमसौ चक्रवपुषा
त्रयाणां रक्षायै त्रिपुरहर जागर्ति जगताम्॥१९॥
क्रतौ सुप्ते जाग्रत्त्वमसि फलयोगे क्रतुमतां
क्व कर्म प्रध्वस्तं फलति पुरुषाराधनमृते।
अतस्त्वां सम्प्रेक्ष्य क्रतुषु फलदानप्रतिभुवं
श्रुतौ श्रद्धां बद्ध्वा दृढपरिकरः कर्मसु जनः॥२०॥
क्रियादक्षो दक्षः क्रतुपतिरधीशस्तनुभृतां
ऋषीणामार्त्विज्यं शरणद सदस्याः सुरगणाः।
क्रतुभ्रंशस्त्वत्तः क्रतुफलविधानव्यसनिनः
ध्रुवं कर्तुः श्रद्धाविधुरमभिचाराय हि मखाः॥२१॥
प्रजानाथं नाथ प्रसभमभिकं स्वां दुहितरं
गतां रोहिद्भूतां रिरमयिषुमृष्यस्य वपुषा।
धनुष्पाणेर्यातं दिवमपि सपत्राकृतममुं
त्रसन्तं तेऽद्यापि त्यजति न मृगव्याधरभसः॥२२॥
स्वलावण्याशंसा धृतधनुषमह्नाय तृणवत्
पुरः प्लुष्टं दृष्ट्वा पुरमथन पुष्पायुधमपि।
यदि स्त्रैणं देवी यमनिरतदेहार्धघटनात्
अवैति त्वामद्धा बत वरद मुग्धा युवतयः॥२३॥
श्मशानेष्वाक्रीडा स्मरहर पिशाचाः सहचराः
चिताभस्मालेपः स्रगपि नृकरोटीपरिकरः।
अमङ्गल्यं शीलं तव भवतु नामैवमखिलं
तथापि स्मर्तॄणां वरद परमं मङ्गलमसि॥२४॥
मनः प्रत्यक्चित्ते सविधमवधायात्तमरुतः
प्रहृष्यद्रोमाणः प्रमदसलिलोत्सङ्गितदृशः।
यदालोक्याह्लादं ह्रद इव निमज्ज्यामृतमये
दधत्यन्तस्तत्त्वं किमपि यमिनस्तत् किल भवान्॥२५॥
त्वमर्कस्त्वं सोमस्त्वमसि पवनस्त्वं हुतवहः
त्वमापस्त्वं व्योम त्वमु धरणिरात्मा त्वमिति च।
परिच्छिन्नामेवं त्वयि परिणता बिभ्रति गिरं
न विद्मस्तत्तत्त्वं वयमिह तु यत् त्वं न भवसि॥२६॥
त्रयीं तिस्रो वृत्तीस्त्रिभुवनमथो त्रीनपि सुरान्
अकाराद्यैर्वर्णैस्त्रिभिरभिदधत् तीर्णविकृति।
तुरीयं ते धाम ध्वनिभिरवरुन्धानमणुभिः
समस्तं व्यस्तं त्वां शरणद गृणात्योमिति पदम्॥२७॥
भवः शर्वो रुद्रः पशुपतिरथोग्रः सहमहां
स्तथा भीमेशानाविति यदभिधानाष्टकमिदम्।
अमुष्मिन् प्रत्येकं प्रविचरति देव श्रुतिरपि
प्रियायास्मै धाम्ने प्रविहितनमस्योऽस्मि भवते॥२८॥
नमो नेदिष्ठाय प्रियदव दविष्ठाय च नमो
नमः क्षोदिष्ठाय स्मरहर महिष्ठाय च नमः।
नमो वर्षिष्ठाय त्रिनयन यविष्ठाय च नमो
नमः सर्वस्मै ते तदिदमिति शर्वाय च नमः॥२९॥
बहुलरजसे विश्वोत्पत्तौ भवाय नमो नमः
प्रबलतमसे तत्संहारे हराय नमो नमः।
जनसुखकृते सत्त्वोद्रिक्तौ मृडाय नमो नमः
प्रमहसि पदे निस्त्रैगुण्ये शिवाय नमो नमः॥३०॥
कृशपरिणति चेतः क्लेशवश्यं क्व चेदं
क्व च तव गुणसीमोल्लङ्घिनी शश्वदृद्धिः।
इति चकितममन्दीकृत्य मां भक्तिराधाद्
वरद चरणयोस्ते वाक्यपुष्पोपहारम्॥३१॥
असितगिरिसमं स्यात् कज्जलं सिन्धुपात्रे
सुरतरुवरशाखा लेखनी पत्रमुर्वी।
लिखति यदि गृहीत्वा शारदा सर्वकालं
तदपि तव गुणानामीश पारं न याति॥३२॥
असुरसुरमुनीन्द्रैरर्चितस्येन्दुमौलेः
ग्रथितगुणमहिम्नो निर्गुणस्येश्वरस्य।
सकलगणवरिष्ठः पुष्पदन्ताभिधानो
रुचिरमलघुवृत्तैः स्तोत्रमेतच्चकार॥३३॥
अहरहरनवद्यं धूर्जटेः स्तोत्रमेतत्
पठति परमभक्त्या शुद्धचित्तः पुमान् यः।
स भवति शिवलोके रुद्रतुल्यस्तथाऽत्र
प्रचुरतरधनायुःपुत्रवान् कीर्तिमांश्च॥३४॥
महेशान्नापरो देवो महिम्नो नापरा स्तुतिः।
अघोरान्नापरो मन्त्रो नास्ति तत्त्वं गुरोः परम्॥३५॥
दीक्षा दानं तपस्तीर्थं ज्ञानं यागादिकाः क्रियाः।
महिम्नःस्तवपाठस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्॥३६॥
कुसुमदशननामा सर्वगन्धर्वराजः
शिशुधरवरमौलेर्देवदेवस्य दासः।
स खलु निजमहिम्नो भ्रष्ट एवास्य रोषात्
स्तवनमिदमकार्षीद् दिव्यदिव्यं महिम्नः॥३७॥
सुरवरमुनिपूज्यं स्वर्गमोक्षैकहेतुं
पठति यदि मनुष्यः प्राञ्जलिर्नान्यचेताः।
व्रजति शिवसमीपं किन्नरैः स्तूयमानः
स्तवनमिदममोघं पुष्पदन्तप्रणीतम्॥३८॥
आसमाप्तमिदं स्तोत्रं पुण्यं गन्धर्वभाषितम्।
अनौपम्यं मनोहारि सर्वमीश्वरवर्णनम्॥३९॥
इत्येषा वाङ्मयी पूजा श्रीमच्छङ्करपादयोः।
अर्पिता तेन देवेशः प्रीयतां मे सदाशिवः॥४०॥
mahimnah param te paramaviduso yadyasadrishi
stutirbrahmadinamapi tadavasannastvayi girah।
athavachyah sarvah svamatiparinamavadhi grinan
mamapyesha stotre hara nirapavadah parikarah॥1॥
atitah panthanam tava cha mahima vanmanasayoh
atadvyavrittya yam chakitamabhidhatte shrutirapi।
sa kasya stotavyah katividhagunah kasya vishayah
pade tvarvachine patati na manah kasya na vachah॥2॥
madhusphita vachah paramamritam nirmitavatah
tava brahman kim vagapi suragurorvismayapadam।
mama tvetam vanim gunakathanapunyena bhavatah
punamityarthe'smin puramathana buddhirvyavasita॥3॥
tavaishvaryam yattajjagadudayarakshapralayakrit
trayivastu vyastam tisrishu gunabhinnasu tanushu।
abhavyanamasmin varada ramaniyamaramanim
vihantum vyakroshim vidadhata ihaike jadadhiyah॥4॥
kimihah kimkayah sa khalu kimupayastribhuvanam
kimadharo dhata srijati kimupadana iti cha।
atarkyaishvarye tvayyanavasaraduhstho hatadhiyah
kutarko'yam kamshchit mukharayati mohaya jagatah॥5॥
ajanmano lokah kimavayavavanto'pi jagatam
adhishthataram kim bhavavidhiranadritya bhavati।
anisho va kuryad bhuvanajanane kah parikaro
yato mandastvam pratyamaravara samsherata ime॥6॥
trayi sankhyam yogah pashupatimatam vaishnavamiti
prabhinne prasthane paramidamadah pathyamiti cha।
ruchinam vaichitryadrijukutilananapathajusham
nrinameko gamyastvamasi payasamarnava iva॥7॥
mahokshah khatvangam parashurajinam bhasma phaninah
kapalam chetiyattava varada tantropakaranam।
surastam tamriddhim dadhati tu bhavadbhrupranihitam
na hi svatmaramam vishayamrigatrishna bhramayati॥8॥
dhruvam kashchit sarvam sakalamaparastvadhruvamidam
paro dhrauvyadhrauvye jagati gadati vyastavishaye।
samaste'pyetasmin puramathana tairvismita iva
stuvan jihremi tvam na khalu nanu dhrishta mukharata॥9॥
tavaishvaryam yatnadyadupari virincho hariradhah
parichchhettum yatavanalamanalaskandhavapushah।
tato bhaktishraddhabharagurugrinadbhyam girisha yat
svayam tasthe tabhyam tava kimanuvrittirna phalati॥10॥
ayatnadasadya tribhuvanamavairavyatikaram
dashasyo yadbahunabhrita ranakanduparavashan।
shirahpadmashrenirachitacharanambhoruhabaleh
sthirayastvadbhaktestripurahara visphurjitamidam॥11॥
amushya tvatsevasamadhigatasaram bhujavanam
balat kailase'pi tvadadhivasatau vikramayatah।
alabhya patale'pyalasachalitangushthashirasi
pratishtha tvayyasid dhruvamupachito muhyati khalah॥12॥
yadriddhim sutramno varada paramochchairapi satim
adhashchakre banah parijanavidheyatribhuvanah।
na tachchitram tasmin varivasitari tvachcharanayoh
na kasya unnatyai bhavati shirasastvayyavanatih॥13॥
akandabrahmandakshayachakitadevasurakripa
vidheyasyasid yastrinayana visham samhritavatah।
sa kalmashah kanthe tava na kurute na shriyamaho
vikaro'pi shlaghyo bhuvanabhayabhangavyasaninah॥14॥
asiddhartha naiva kvachidapi sadevasuranare
nivartante nityam jagati jayino yasya vishikhah।
sa pashyannisha tvamitarasurasadharanamabhut
smarah smartavyatma na hi vashishu pathyah paribhavah॥15॥
mahi padaghatad vrajati sahasa samshayapadam
padam vishnorbhramyad bhujaparigharugnagrahaganam।
muhurdyaurdausthyam yatyanibhritajatatadita tata
jagadrakshayai tvam natasi nanu vamaiva vibhuta॥16॥
viyadvyapi taraganagunitaphenodgamaruchih
pravaho varam yah prishatalaghudrishtah shirasi te।
jagaddvipakaram jadhivalayam tena kritamiti
anenaivonneyam dhritamahima divyam tava vapuh॥17॥
rathah kshoni yanta shatadhritiragendro dhanuratho
rathange chandrarkau rathacharanapanih shara iti।
didhakshoste ko'yam tripuratrinamadambaravidhih
vidheyaih kridantyo na khalu paratantrah prabhudhiyah॥18॥
hariste sahasram kamalabalimadhaya padayoh
yadekone tasmin nijamudaharannetrakamalam।
gato bhaktyudrekah parinatimasau chakravapusha
trayanam rakshayai tripurahara jagarti jagatam॥19॥
kratau supte jagrattvamasi phalayoge kratumatam
kva karma pradhvastam phalati purusharadhanamrite।
atastvam samprekshya kratushu phaladanapratibhuvam
shrutau shraddham baddhva dridhaparikarah karmasu janah॥20॥
kriyadaksho dakshah kratupatiradhishastanubhritam
rishinamartvijyam sharanada sadasyah suraganah।
kratubhramshastvattah kratuphalavidhanavyasaninah
dhruvam kartuh shraddhavidhuramabhicharaya hi makhah॥21॥
prajanatham natha prasabhamabhikam svam duhitaram
gatam rohidbhutam riramayishumrishyasya vapusha।
dhanushpanertyatam divamapi sapatrakritamamum
trasantam te'dyapi tyajati na mrigavyadharabhasah॥22॥
svalavanyashamsa dhritadhanushamahnaya trinavat
purah plushtam drishtva puramathana pushpayudhamapi।
yadi strainam devi yamaniratadehardhaghatanat
avaiti tvamaddha bata varada mugdha yuvatayah॥23॥
shmashaneshvakrida smarahara pishachah sahacharah
chitabhasmalepah sragapi nrikarotiparikarah।
amangalyam shilam tava bhavatu namaivamakhilam
tathapi smartrinam varada paramam mangalamasi॥24॥
manah pratyakchitte savidhamavadhayattamarutah
prahrishyadromanah pramadasalilotsangitadrishah।
yadalokyahladam hrada iva nimajjyamritamaye
dadhatyantastattvam kimapi yaminastat kila bhavan॥25॥
tvamarkastvam somastvamasi pavanastvam hutavahah
tvamapastvam vyoma tvamu dharaniratma tvamiti cha।
parichchhinnamevam tvayi parinata bibhrati giram
na vidmastattattvam vayamiha tu yat tvam na bhavasi॥26॥
trayim tisro vrittistribhuvanamatho trinapi suran
akaradyairvarnaistribhirabhidadhat tirnavikriti।
turiyam te dhama dhvanibhiravarundhanamanubhih
samastam vyastam tvam sharanada grinatyomiti padam॥27॥
bhavah sharvo rudrah pashupatirathograh sahamahan
statha bhimeshanaviti yadabhidhanashtakamidam।
amushmin pratyekam pravicharati deva shrutirapi
priyayasmai dhamne pravihitanamasyo'smi bhavate॥28॥
namo nedishthaya priyadava davishthaya cha namo
namah kshodishthaya smarahara mahishthaya cha namah।
namo varshishthaya trinayana yavishthaya cha namo
namah sarvasmai te tadidamiti sharvaya cha namah॥29॥
bahularajase vishvotpattau bhavaya namo namah
prabalatamase tatsamhare haraya namo namah।
janasukhakrite sattvodriktau mridaya namo namah
pramahasi pade nistraigunye shivaya namo namah॥30॥
krishaparinati chetah kleshavashyam kva chedam
kva cha tava gunasimollanghini shashvadriddhih।
iti chakitamamandikritya mam bhaktiradhad
varada charanayoste vakyapushpopaharam॥31॥
asitagirisamam syat kajjalam sindhupatre
surataruvarashakha lekhani patramurvi।
likhati yadi grihitva sharada sarvakalam
tadapi tava gunanamisha param na yati॥32॥
asurasuramunindrairarchitasyendumauleh
grathitagunamahimno nirgunasyeshvarasya।
sakalaganavarishthah pushpadantabhidhano
ruchiramalaghuvrittaih stotrametachchakara॥33॥
aharaharanavadyam dhurjateh stotrametat
pathati paramabhaktya shuddhachittah puman yah।
sa bhavati shivaloke rudratulyastatha'tra
prachurataradhanayuhputravan kirtimamshcha॥34॥
maheshannaparo devo mahimno napara stutih।
aghorannaparo mantro nasti tattvam guroh param॥35॥
diksha danam tapastirtham jnanam yagadikah kriyah।
mahimnahstavapathasya kalam narhanti shodashim॥36॥
kusumadashananama sarvagandharvarajah
shishudharavaramaulerdevadevasya dasah।
sa khalu nijamahimno bhrashta evasya roshat
stavanamidamakarshid divyadivyam mahimnah॥37॥
suravaramunipujyam svargamokshaikahetum
pathati yadi manushyah pranjalirnanyachetah।
vrajati shivasamipam kinnaraih stuyamanah
stavanamidamamogham pushpadantapranitam॥38॥
asamaptamidam stotram punyam gandharvabhashitam।
anaupamyam manohari sarvamishvaravarnanam॥39॥
ityesha vanmayi puja shrimachchhankarapadayoh।
arpita tena deveshah priyatam me sadashivah॥40॥
